Ja disa kA�shilla dietike pA�r Muajin e Ramazanit

NjA� ditA� para nisjes sA� Muajit tA� Ramazanit, Ministria e ShA�ndetA�sisA�, duke iu uruar agjA�rim tA� lehtA� dhe tA� pranuar tA� gjithA� besimtarA�ve myslimanA� shqiptarA� sugjeron disa kA�shilla dietike pA�r ndryshimin e zakoneve tA� ushqyerjes gjatA� kA�tij muaji.

A�farA� duhet pasur kujdes pA�r njA� muaj tA� shA�ndetshA�m tA� Ramazanit?
Jeta shoqA�rore gjatA� muajit tA� Ramazanit A�shtA� veA�anA�risht aktive: besimtarA�t presin miq ose priten nga tA� afA�rm, miq e tA� njohur. NdA�rkohA�, kA�to vizita janA� tA� pA�rqendruara kryesisht pA�rgjatA� kohA�s sA� vaktit qA� ndA�rpret agjA�rimin, i cili A�shtA� njA� vakt mjaft i bollshA�m dhe festiv, ku shA�rbehen ushqimet mA� tA� mira.

BesimtarA�t agjA�rojnA� gjatA� ditA�s, dhe qA�ndrojnA� zgjuar dhe ushqehen gjatA� orA�ve tA� mbrA�mjes, por pa ushtruar aktivitet fizik. Si pasojA�, shumA� prej tyre shtojnA� nA� peshA� gjatA� muajit tA� Ramazanit, ndA�rkohA� qA� kontrolli i njerA�zve me diabet bA�het mA� i vA�shtirA� pA�r arsye tA� adoptimit tA� zakoneve tA� pashA�ndetshme tA� ushqyerjes.

Rekomandime pA�r mA�nyrA�n e ushqyerjes dhe kujdesin pA�r shendetin gjatA� kA�tij muaji:

KA�tA� vit, agjA�rimi pA�r Ramazanin pA�rkon me njA� periudhA� tA� veA�antA� stinore me ditA� tA� gjata dhe tA� nxehta. BesimtarA�t agjA�rojnA� mesatarisht 15-16 orA� nA� ditA�. GjatA� orA�ve tA� mesditA�s, pikA�risht atA�herA� kur edhe temperaturat janA� mA� tA� larta, A�shtA� e rA�ndA�sishme qA� tA� qA�ndroni nA� njA� vend tA� freskA�t dhe me hije, tA� mbrojtur nga dielli. A�shtA� e rA�ndA�sishme qA� tA� plotA�sohen lA�ngjet qA� trupi ka humbur gjatA� ditA�s sA� agjA�rimit, duke pirA� lA�ngje pA�rpara, gjatA�, dhe nA� fund tA� vaktit. Uji A�shtA� pija qA� rekomandohet nA� kA�to raste. Gjithashtu, duhet tA� shA�rbehen ushqime tA� pasura me ujA�, tA� tilla si supat ose sallatat me perime tA� freskA�ta.

Rekomandohet ngrA�nia e Syfyrit a�� njA� vakt i lehtA� pA�rpara fillimit tA� ditA�s sA� agjA�rimit a�� A�do ditA�; kjo vlen sidomos pA�r grupe tA� veA�anta besimtarA�sh, tA� tillA� si, tA� moshuarit, tA� rinjtA� dhe adoleshentA�t, gratA� shtatzA�na dhe nA�nat nA� periudhA�n e ushqyerjes me gji, si dhe fA�mijA�t qA� kanA� zgjedhur tA� agjA�rojnA�. Ky vakt, i cili pA�rbA�n njA� mA�ngjes tA� lehtA�, duhet tA� pA�rmbajA� perime, ushqime tA� pasura me karbohidrate, tA� tilla si buka, apo produktet e brumit tA� grurit, dhe tA� pasura me proteina, siA� janA� produktet e qumA�shtit (djathA� qA� nuk A�shtA� i kripur/gjizA�/qumA�sht dhe/ose vezA�, shoqA�ruar me garniturA� frutash ose perimesh tA� gjelbA�rta).

Gjithashtu, rekomandohet qA� tA� mos konsumohen sA� tepA�rmi A�mbA�lsirat e ofruara pas vaktit tA� Iftarit. A�mbA�lsirat qA� pA�rdoren zakonisht gjatA� Ramazanit pA�rmbajnA� sasi tA� mA�dha tA� shurupit tA� sheqerit. A�mbA�lsirat e rekomanduara pA�r konsum janA� frutat me pA�rmbajte tA� lartA� uji tA� tilla si shalqini ose pjepri, apo edhe ndonjA� frut tjetA�r i stinA�s, si p.sh. pjeshkA�t apo nektarinat.

BesimtarA�t duhet tA� pA�rpiqen pA�r tA� pakA�suar konsumin e ushqimeve tA� bollshme me yndyrA�, veA�anA�risht mishrat e pasura me pA�rbA�rje dhjamore, ushqimet qA� pA�rmbajnA� brumA� pudre A�mbA�lsirash, apo me yndyrA�/margarinA� ose gjalpA� tA� shtuar. NA� vend tA� skuqjes apo fA�rgimit, A�shtA� e kA�shillueshme qA� tA� pA�rdoren metoda tA� tjera gatimi, tA� tilla si, vlimi nA� avull, gatimi nA� salcA�, fA�rgimi me pA�rzierje vaji nA� njA� sasi tA� vogA�l dhe pjekja.

A�shtA� veA�anA�risht i kA�shillueshA�m kufizimi i ushqimeve qA� pA�rmbajnA� sasi tA� mA�dha kripe, si p.sh., salA�iA�et, mishi i pA�rpunuar e i kripur dhe produktet e peshkut, ullinjtA� dhe turshitA�, ushqimet e shpejta dhe tA� lehta, djathrat e kripur, llojet e ndryshme tA� biskotave tA� thata tA� gatshme, sallatat dhe salcat (si majonezA�, mustardA�, ketchup). GjatA� pA�rgatitjes sA� vaktit, rekomandohet ulja sa mA� shumA� qA� tA� jetA� e mundur e pA�rdorimit tA� kripA�s, dhe sigurisht, rekomandohet, madje, edhe largimi i kripores nga tryeza e ngrA�nies.

PA�r tA� pA�rmirA�suar shijen e ushqimeve tA� vaktit, mund tA� pA�rdoren erA�za tA� ndryshme bimore, tA� cilat e pasurojnA� me aromA� dhe shije ushqimin qA� gatuhet.

Rekomandohet ngrA�nia ngadalA�, dhe nA� sasira tA� pA�rshtatshme me nevojat e gjithA�secilit. Vaktet e rA�nduara me ushqim tA� tepA�rt shkaktojA� urth dhe siklet.

A�shtA� gjithashtu e kA�shillueshme qA� tA� mos teprohet duke humbur shumA� kohA� dhe energji me pA�rgatitjen e shumA� gjellA�ve pA�r Iftarin a�� vaktin qA� ndA�rpret agjA�rimin; pothuajse gjysma e ushqimeve tA� pA�rgatitura, shpesh, shkon dA�m.

Rekomandohen pA�rpjekjet pA�r tA� lA�vizur sa mA� shumA� qA� tA� jetA� e mundur dhe pA�r tA� qenA� energjikA� gjatA� mbrA�mjeve, pA�r shembull, duke dale rregullisht pA�r njA� shA�titje tA� pA�rditshme.

Shembull i njA� vakti a�� Iftar
– SupA� perimesh e gatuar nA� shtA�pi (jo nga pA�rgatesat qA� tregtohen me supA�-pluhur)
– SallatA� lakA�r ose ndonjA� lloj sallate me perime tA� tjera sipas pA�lqimit
– Perime tA� mbushura (kungull/patA�llxhan/gjethe rrushi)
– Gjoks pule i pjekur
– Sasi tA� mjaftueshme uji tA� pijshA�m; ndA�rkohA� qA� mund tA� shtohen pA�r tA� pA�rmirA�suar shijen, edhe feta limoni apo gjethe nenexhiku

Shembull i njA� vakti a�� Syfyr
– Dy feta buke
– OmletA� me perime ose vezA� tA� ziera fort
– Feta tA� pA�rgatitura nga dy perime tA� ndryshme
– GjizA� ose djathA� me erA�za dhe vaj ulliri
– A�aj bimor
– Sasi tA� mjaftueshme uji tA� pijshA�m

KA�shilla tA� shpejta
– Mos e shmangni mA�ngjesin (Syfyrin)! MA�ngjesi A�shtA� vakti mA� i rA�ndA�sishA�m i ditA�s dhe gjatA� Ramazanit – A�shtA� vakti qA� do ta��ju mbajA� pA�rgjatA� orA�ve tA� ardhshme;
– GjatA� Syfyrit dhe Iftarit hani ushqime me porcione dhe kalori normale;
– Shmangni ushqimet e pasura nA� yndyrA�, kripA� dhe sheqer;
– Zgjidhni njA� dietA� tA� pasur me fruta, perime, fasule, thjerrA�za, oriz dhe drithA�ra;
– Pini shumA� lA�ngje dhe shmangni pijet e pasura me kafeinA�, si kafe, A�aj, pije energjike ose cola;
– Prisheni agjA�rimin me njA� ushqim tA� lehtA� tA� shA�ndetshA�m, si hurma arabie – njA� hov kalorish sheqeri natyror;
– Bisedoni me njA� profesionist tA� shA�ndetit pA�rpara se tA� ndryshoni regjimin e barnave pA�r Ramazan;
– Shmangni aktivitetin e tepA�rt fizik gjatA� kohA�s sA� agjA�rimit – nA� qoftA� se ju doni tA� shkoni nA� palestA�r, bA�jeni atA� pas Iftarit;
– TA� sA�murA�t diabetikA�, pA�rpara se tA� fillojnA� agjA�rimin, duhet tA� bA�jnA� njA� kontroll mjekA�sor (dy muaj mA� parA�) dhe tA� kA�shillohen nga mjeku se si mund tA� pA�rballojnA� periudhen e agjA�rimit dhe se si tA� vetA�kujdesen nA� rast hipo/hiperglicemie.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.